Geschiedenis

C. Geschiedenis van enkele kermissen en feesten te Kalken

3. Molekenskermis of Kruisenstraatkermis

 

3.1. Plaats op de jaarkalender

Molekenskermis, de kermis voor gans de wijk De Kruisen, vond een datum op de wijkkermissenkalender de derde zondag van april, behalve wanneer op die dag het Paasfeest gevierd werd. In dat geval werd de kermis het weekend daarop gehouden.
Af en toe werd blijkbaar van die regel afgeweken, bijvoorbeeld Molekenskermis van 10 april 1960.

 

3.2. Ontstaan en naamgeving van de kermis

Op 21 april 1879 bezocht de Kalkense liberale fanfare Voorwaarts de leden-herbergiers van de Kruisen en Kerkstraatje. Dat bezoek viel de derde zondag van april, en dat is anno 2011 nog steeds de dag van de kermis op de wijk De Kruisen. De benaming Molekenskermis hebben we te danken aan de inhuldiging van de Kruisenmolen op het kruispunt Schriekstraat – Kruisenstraat – Dendermondsesteenweg. Omtrent dat inhuldigingsfeest, dat waarschijnlijk in 1893 plaatsvond, beschikken we over geen geschreven informatie. De bewoners van de wijk waren blijkbaar trots op hun stenen monument, in tegenstelling tot de houten molens die er in andere delen van Kalken eerder aftands bijstonden.
In 1933 werd een groot feest gehouden naar aanleiding van de inwijding, door parochiepriester Pieter Loontjens (1), van de verdekkerde (2) molenwieken. De molen was toen helemaal versierd en het feest stond in het teken van de verbroedering van Nederlandse en Belgische molenaars.
Het Leidsch Dagblad bracht op 21 september 1933 verslag uit van het feest dat gehouden werd naar aanleiding van de verdekkering van de Kruisenmolen te Kalken.
HOLLANDSCHE MOLENS IN BELGIË.
In tegenwoordigheid van den Nederlandschen uitvinder, onzen stadgenoot, den heer A. J. Dekker, is j.l. Zondag (dus op 17 september 1933) te Calcken nabij Wetteren in Oost-Vlaanderen de plechtige inwijding gevierd van den eersten molen waarop het systeem-Dekker der stroomlijnwieken wordt toegepast.
De plechtigheid werd, behalve door vele molenaars bijgewoond door afgevaardigden van den R.-K. Oostvlaamschen Molenaarsbond, den R.-K. Molenaarsbond uit Hollandsch-Limburg, en van het Ministerie.

molen
Illustratie 1. De Kruisenmolen, ter gelegenheid van de inhuldiging van het dekkersysteem (1933). Onderpastoor Loontjes staat ook op de foto, namelijk de tweede persoon van links in het groepje aanwezigen dat juist voor de gebouwen voor de molen staat. Collectie Thomas Piens, Zingem.

De overtalrijke herbergen op de wijk De Kruisen en de omliggende straten tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw stonden garant voor een kermisprogramma vol van activiteiten voor het mannelijke deel van de bevolking: schietingen, bollingen, kaartingen, duivenvluchten, …
Voorlopig hebben we daar nog niet veel voorbeelden van.

Duivenvlucht uit Arras bij de Kinderen De Landtsheer

Molekenskermiszondag 28 april 1907

Maatschappij De Vereenigde Vrienden, bij de Kinderen De Landstheer.

Schieting bij herbergier Camiel Lammens

Molekenskermismaandag 22 april 1912

Schrijver Arthur Van Damme, koning Amandus Dauwe en voorzitter L. Goethals.

Duivenvlucht

Illustratie 2. Uittreksel uit De Scheldegalm, april 1907.

 

3.3. Tijdschema

1879

21 april 1879. Voorlopig oudste vermelding van een uitstap van fanfare Voorwaarts naar de leden herbergiers van de Kruisen en Kerkstraatje. Die datum wordt nog steeds weerhouden tijdens de eenentwintigste eeuw.

1892

14 Mei 1892: officiële aanvraag oprichting stenen windmolen op de wijk De Kruisen door de familie De Landtsheer, in de onmiddellijke omgeving van de eeuwenoude herberg Den Appel, langs de provinciale weg Gent-Zele-Dendermonde;

1893

De stenen windmolen werd in bedrijf genomen.

1907

Vermelding van uitstap van de Kalkense harmoniemaatschappij naar de wijk De Kruisen ter gelegenheid van Meulekens-Kermis. Hierbij is het voor het eerst duidelijk dat de kermis genoemd is naar de stenen graanmolen op diezelfde wijk.

1908

Vermelding van uitstap van de Kalkense harmoniemaatschappij naar de wijk De Kruisen ter gelegenheid van Meulekenskermis.

1950

Verplaatsing van het kermisgebeuren naar een tijdelijk braakliggend terrein op de scheiding Kruisenstraat – Bieststraat.

1952-1954

Organisatie handelsfoor in zaal Poelman (zaal Koninklijke Harmonie) door Kamiel Van De Weghe ter gelegenheid van Molekenskermis..

1960

10 april 1960. Inhuldiging van de reuzen Stien en Lies ter gelegenheid van Molekenskermis.

1963-1964

Door de afbraak van de gemeentelijke jongensschool komt ruimte vrij voor parking en kermisattracties.

De jaren 1980

Van enige kermisactiviteit is niks meer te merken.

1988

Na jarenlange afwezigheid van een kermisattractie tgv Molekenskermis, stelt een lid van de familie De Smedt opnieuw een kermismolentje op het braakliggend terrein in de Koffiestraat-Kruisenstraat op.

1989

Eerste herneming van Molekenskermis met als voornaamste attractie een oldtimershow voor auto’s, moto’s en fietsen.

2000 Viering veertigjarig bestaan van de Kalkense Reuzen Stien en Lies.

2004

Eerste levensgenieterstocht tgv Molekenskermis.

2010 Startactiviteit van het Stien- en Liesjaar, naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de Kalkense reuzen Stien en Lies.

 

(1) Onderpastoor te Kalken van 31 juli 1932 tot 19 oktober 1938.

(2) Begrip uit de wereld van molens en molenaars: een metalen vergroting van het windvlak op de molenwieken.

 

Illustratie 3.Uittreksel uit De Scheldegalm, april 1907.

 

Illustratie 4. Uittreksel De Scheldegalm, april 1908.

 

Terug